Παρασκευή, 11 Μαΐου 2012

FEDERICO GARCIA LORCA

με αφορμή την βιβλιοπαρουσίαση του βιβλίου:


σκέφτηκα να αναρτήσω το παρακάτω που διάβασα εδώ


(don't forget to click the links!)







ΕΒΔΟΜΗΝΤΑ ΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ
ΧΩΡΙΣ ΤΟ ΑΗΔΟΝΙ ΤΗΣ ΑΝΔΑΛΟΥΣΙΑΣ 


 «Και προφέρω το όνομά σου,
σ' αυτή τη σκοτεινή νύχτα
και το όνομά σου αντηχεί
πιο μακριά από ποτέ.»


Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΕΛΛΑΔΑ

«Η εκκλησία ήταν γεμάτη με Έλληνες.
Υπέροχοι τύποι.»
 



Οι σχέσεις της Ελλάδας με την Ιβηρική Χερσόνησο αρχίζουν από την μινωική εποχή.
Οι Έλληνες ήταν εκείνοι που έδωσαν στους κατοίκους της χώρας το όνομα Ίβηρες και συντέλεσαν στον εκπολιτισμό της.
Έτσι, η αγάπη του Λόρκα για την Ελλάδα και τους Έλληνες, καθώς και η παρουσία ελληνικών μυθολογικών προσώπων ή αναφορών, άμεσων ή έμμεσων σε γεγονότα της κλασσικής μυθολογίας, στην ποίηση του, είναι ένα γεγονός που εντυπωσιάζει.
Ο Πήγασος, με ή χωρίς φτερά, η Αφροδίτη, ο Άδωνης, ο Απόλλωνας, η Δάφνη, ο Περσέας, η Χίμαιρα, ο Μονόκερως, οι Κύκλωπες, οι Κένταυροι, η Ανδρομέδα, ο Νάρκισσος, η Άρτεμις, οι Γοργόνες, ο Βάκχος, οι Βάκχες, ο Διόνυσος, οι Σάτυροι, ο Παν, ο Χρόνος που τρώει τα παιδιά του, ο Πολύφημος, η Δήμητρα, οι Σειρήνες, η Σίβυλλα, παρέα με τα γιασεμιά, τα πορτοκάλια, τα πέταλα των αλόγων, τα άστρα του πρωινού και της νύχτας, τα κογχύλια της θάλασσας.
Για τον Λόρκα η ποίηση κινείται σε τοπία βασισμένα στα τέσσερα πρωτογενή στοιχεία, τα στοιχεία των προσωκρατικών φιλοσόφων: νερό, αέρας, γη, φωτιά.
Όπως παρατηρεί ο αδελφός του Λόρκα, Φραγκίσκος, όλα τα ποιήματα του Φεδερίκο, ειδικά εκείνα του «Cante jondo», χαρακτηρίζονται από έναν υπέροχο πανθεϊσμό, με έντονη την παρουσία του αέρα, της γης, της θάλασσας, της σελήνης, και πραγμάτων άλλων πολύ απλών όπως του δενδρολίβανου, της βιολέτας, των πουλιών..

Είναι γνωστό ότι «το αηδόνι της Ανδαλουσίας» ήταν βαθύς γνώστης των μύθων της αρχαιότητας, για τους οποίους έδειξε το ενδιαφέρον του από νεαρή ηλικία.

Αλλά, όχι μόνο. Γνώριζε επίσης καλά τα κείμενα του Όμηρου, Αισχύλου, Σοφοκλή, Ευριπίδη, Αριστοφάνη, περιλαμβανομένου και του Πλωτίνου.
Σύμφωνα με τις διηγήσεις του αδελφού του, ένα από τα βιβλία στο κομοδίνο του νεαρού Φεδερίκο, ήταν μια πολύτιμη εικονογραφημένη έκδοση της Θεογονίας του Ησίοδου.
Έτσι, το 1918, βρίσκουμε στη συλλογή του Λόρκα «Βιβλίο Ποιημάτων και Τραγουδιών» (Libro de poemas y Canciones) τους πλέον τυπικούς μύθους του μοντερνισμού: τον Πήγασο, τους Κένταυρους, την Αφροδίτη, σύμφωνα με την παρακμιακή χρήση της μυθολογίας από μέρους νέων της επιθεώρησης της Σεβίλλης «Ελλάς» το 1918 και 1919.
Στο πρώτο σονέτο του, σε ηλικία είκοσι ετών, ο ποιητής, με ημερομηνία 9 Ιανουαρίου του 1918, «Η απόμακρη γυναίκα. Αισθησιακό σονέτο» (La mujer lejana.Soneto sensual) κάνει αναφορές στη Νύχτα, τον Φοίβο, το Έρεβος, τον Έρωτα.

Στη «Θλιμμένη Μπαλάντα. Μικρό ποίημα» (Balada triste.Pequeno Poema), επίσης του 1918, τραγουδάει τα «παιδιά στην πλάτη του Πήγασου».
Στον Πήγασο και στον Νάρκισσο θα αναφερθεί συχνά, μια και το φτερωτό άλογο είναι για τον ποιητή σύμβολο, όπως ο νεαρός εραστής που αυτοκτονεί από έρωτα για τον εαυτό του, γιατί εκείνος δεν μπορεί να πραγματοποιήσει τον δικό του μοιραίο έρωτα.
Λέγεται ότι η συχνή αναφορά στο θέμα του Νάρκισσου, δεν είναι τίποτα άλλο παρά η έκφραση της στέρησης, της απογοήτευσης που νιώθει και που αποτελεί κεντρικό θέμα της ζωής του.
Είναι αδιαμφισβήτητο το ότι οι ελληνικοί μύθοι έπαιξαν ένα μεγάλο ρόλο στον συμβολικό κόσμο του μεγάλου Ισπανού ποιητή.
 «Το Έρεβος και η Νύχτα για σένα επιστρέφουν στο τίποτα.
Η Φοίβη έσβησε άτονα λιγωμένη ταπεινωμένη, μπροστά σου,
και το κεφάλι του Έρωτα γέμισε παγωμένα λουλούδια».

Τέλος, αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι όλα τα ποιήματα, με σαφείς αναφορές στην ελληνική μυθολογία, ανήκουν στην περίοδο της νεότητας του Λόρκα.
Ίσως, η ερωτική απογοήτευση που τον κατείχε και τον βασάνιζε αυτή την εποχή ,να είχε παρέλθει ανεπιστρεπτί. Ίσως, ίσως, ο Απόλλωνας απωθημένος από τη Δάφνη, να μην ένιωθε πια την απογοήτευση για την μη εκπλήρωση του ερωτικού του πόθου, όπως κι ο Διόνυσος ως ο εραστής του Κισσού και του Άμπελου .
Με την πάροδο του χρόνου, χωρίς να εγκαταλείψει την ελληνική μυθολογία, θα την μετατρέψει σε μιαν αναφορά όλο και πιο απόμακρη, που θα την ανακαλεί συχνά, προβάλλοντάς την περισσότερο μεταφορικά, με τη μορφή δασών, κήπων, που θυμίζουν τη Φύση που γνώρισε με τη φαντασία του, διαβάζοντας την στην παιδική του ηλικία .
Γι' αυτό και στο τελευταίο ποιητικό έργο της ζωής του, λίγο πριν πεθάνει, αναφωνεί:

«Λυπήσου με, και τέλος στον πόνο μου βάλε. Γιατί εγώ είμαι ο έρωτας, εγώ είμαι η Φύση!»


Τον  Φεδερίκο Λόρκα  τον σκότωσαν στον εμφύλιο, οι συμπατριώτες του, το καλοκαίρι του 1936, σε κάποιο λόφο με ελιές, έξω από τη Γρανάδα, γιατί αρνήθηκε να αγνοήσει τ "διαφορετικό". Το σώμα του δεν βρέθηκε ποτέ. Ο θάνατός του ήταν ένας θάνατος σύμφωνος με αυτό που λάτρεψε σε όλη του τη ζωή: το duente.




 

"Σονέτα του σκοτεινού έρωτα"
(Αχ, η μυστική φωνή του σκοτεινού έρωτα)
Μτφ. Γιάννης Σουλιώτης
 
 
Ο "έρωτας - θάνατος" όπως εκείνος τον είχε "προφητικά" προβλέψει:
 
"...κατάλαβα πως με είχαν δολοφονήσει. Έψαξαν τα καφενεία και τα κοιμητήρια και τις εκκλησιές, άνοιξαν τα βαρέλια και τα ντουλάπια, ρήμαξαν τρεις σκελετούς για να βγάλουν τα χρυσά τους δόντια. Δεν με βρήκαν πια.  Δεν με βρήκαν; Όχι δεν με βρήκαν."