Τρίτη, 8 Φεβρουαρίου 2011

Ο ΞΑΝΑΚΕΡΔΙΣΜΕΝΟς ΧΡΟΝΟς



Ο ΞΑΝΑΚΕΡΔΙΣΜΕΝΟς ΧΡΟΝΟς του Marcel Proust
(1987-1989, IV, 451)

Το πλάσμα που, με μια παρόμοια δόνηση ευτυχίας, είχε ξαναγεννηθεί μέσα μου, όταν είχα ακούσει τον κρότο ο οποίος ήταν κοινός στο κουτάλι που αγγίζει το πιάτο και στο σφυρί που χτυπάει τον τροχό, όπως κι όταν είχα νιώσει την αστάθεια των βημάτων στο πλακόστρωτο της αυλής των Γκερμάντ και στο βαπτιστήριο του Αγίου Μάρκου κλπ. -τούτο το πλάσμα συντηρείται μόνο με την ουσία των πραγμάτων, μόνο μέσα σ' αυτή μπορεί να βρει τη διατροφή, τις απολαύσεις του. Ατονεί με την παρατήρηση του παρόντος, όπου οι αισθήσεις δεν μπορούν να του την προσφέρουν, με τη θεώρηση ενός παρελθόντος που η νόηση του το αποξηραίνει, με την προσδοκία ενός μέλλοντος που η βούληση κατασκευάζει με θραύσματα του παρόντος και του παρελθόντος, από τα οποία αφαιρεί κι ένα τμήμα της υπόστασής τους, διατηρώντας μόνο ό,τι ταιριάζει στη στενά ανθρώπινη, χρησιμοθηρική σκοπιμότητα που τους ορίζει η ίδια.


Όμως αρκεί ένας κρότος, μια μυρωδιά που έχουμε ήδη ακούσει ή άλλοτε οσφρανθεί να επανεμφανιστούν στο παρόν αλλά ταυτόχρονα και στο παρελθόν, υπαρκτοί χωρίς να είναι επίκαιροι, ιδεατοί χωρίς να είναι αφηρημένοι, και τότε η μόνιμη και συνήθως κρυμμένη ουσία των πραγμάτων αμέσως απελευθερώνεται, και το αληθινό μας εγώ που συχνά για χρόνια έμοιαζε νεκρό αλλά δεν ήταν εντελώς, αφυπνίζεται, εμψυχώνεται με την ουράνια τροφή που του προσφέρεται. Μία και μόνο στιγμή χειραφετημένη από την τάξη του χρόνου ανάπλασε μέσα μας, για να του γίνει αισθητή, τον άνθρωπο τον χειραφετημένο από την τάξη του χρόνου. Καταλαβαίνουμε λοιπόν πως ο άνθρωπος αυτός παραδίνεται στη χαρά του, παρ' όλο που δεν μοιάζει δυνατό η απλή γεύση μιας
μ α ν τ λ έ ν να περιέχει τους λόγους τούτης της χαράς˙ καταλαβαίνουμε πως η λέξη «θάνατος» δεν έχει κανένα νόημα γι' αυτόν.
Τοποθετημένος, όπως είναι, εκτός χρόνου, γιατί το μέλλον θα του προκαλούσε δέος;