Πέμπτη, 18 Φεβρουαρίου 2010

Pedro Juan Gutiérrez (part two)

Ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο που διάβασα στο :
http://www.havana-cultura.com/el/1916.html#/1916
Ποιος φοβάται τον Pedro Juan Gutiérrez;
Κλασσικά ο δημοσιογράφος που του έχει κλείσει συνέντευξη στο διαμέρισμά του στο κέντρο της Αβάνας. Ακολουθώντας την ιδιότυπη επιθυμία του Gutiérrez, ο ίδιος δημοσιογράφος πρώτα εξοικειώθηκε πλήρως με το έργο του καλλιτέχνη μέσα από την μεθοδική παρουσίαση στον προσωπικό του ιστότοπο και βυθίστηκε στη λογοτεχνική του δημιουργία. Σε όλα του τα έργα. Η βρώμικη τριλογία της Αβάνας (Dirty Havana Trilogy), Tropical Animal και The Insatiable Spider Man, όπου πρωταγωνιστεί ο γνωστός αντι-ήρωας του Gutiérrez, ο Pedro Juan, ένας χαρακτήρας που έχει "διδάξει τον εαυτό να μην παίρνει τίποτα στα σοβαρά" και που περιφέρεται στους δρόμους στο κέντρο της Αβάνας, στην περιοχή Centro Habana, μία συνοικία που θεωρείται μία από τις πιο άθλιες της πόλης. Ο λόγος του Gutiérrez - άλλοτε τραχύς, επιβλητικός, και πότε πότε με χιούμορ - περιγράφει αριστοτεχνικά αυτή την πραγματικότητα και όσο ο δημοσιογράφος βυθίζεται στη διήγηση, τόσο μεγαλώνει το αίσθημα της αναμονής καθώς πλησιάζει η συνέντευξη.
Ο δημοσιογράφος μας άδικα ανησυχούσε. Ο Pedro Juan Gutiérrez φαίνεται άνετος και ήρεμος, και μας συνοδεύει στο άδυτο της ταράτσας του, όπου παράγει τα περισσότερα έργα του, γραπτά και πίνακες ζωγραφικής. Μπορεί κάποτε να ήταν πυγμάχος, (όπως επίσης και παγωτατζής, εργάτης στα χωράφια, εργάτης οικοδομών, ειδικός κατεδαφίσεων, συνδικαλιστής ηγέτης, ηθοποιός του ραδιοφώνου και δημοσιογράφος) αλλά τη σημερινή ημέρα φαίνεται αγαθός σαν καλόγερος, και το μόνο που θέλει είναι να μας φτιάξει τσάι. Τον πετύχαμε μάλλον σε καλή στιγμή.
"Θα ήθελα να σταματήσω το γράψιμο για λίγο," μας ανακοινώνει. "Θέλω κάποιο χρόνο για να ηρεμήσω, κάτι σαν μια παρατεταμένη άδεια. Από το 1994 μέχρι σήμερα έχω γράψει 10 μυθιστορήματα και πέντε ποιητικές συλλογές. Έγραψα πολύ και τώρα θέλω να κάνω ένα διάλλειμα."

Εύκολα θα μπορούσαμε να συμπεράνουμε ότι, καθώς πλησιάζει την ηλικία των 59, ο πιο περιβόητος εν ζωή λογοτέχνης της Κούβας έγινε πιο συγκαταβατικός. Την μεγαλύτερη φήμη του την οφείλει στις ιδιαίτερες (και πολυάριθμες) ερωτικές  περιπέτειες που με τόση μαεστρία εξιστορεί στα βιβλία του, που έχουν εκδοθεί σε περισσότερες από 20 χώρες αλλά μόνο αραιά και πού στην Κούβα. Ίσως μία ένδειξη για το τι μελέσθαι να είναι το πιο πρόσφατο βιβλίο του με τίτλο Corazón Mestizo, ένα ταξιδιωτικό ημερολόγιο με θέμα την Κούβα.

Από την άλλη ο Gutiérrez δεν σκοπεύει να αλλάξει συνοικία, γι'αυτό είναι εντελώς πιθανό να μην έχει τελειώσει με τη θεματική της επιβίωσης στον επικίνδυνο κόσμο της Centro Habana.

"Όταν πρωτοήρθα εδώ πριν από 20 χρόνια, έμεινα κατάπληκτος με το μέγεθος της βίας αλλά επίσης και με το δυναμισμό των ανθρώπων που ζουν στην Centro Habana," μας λέει. "Στο κέντρο της κάθε συγγραφικής δραστηριότητας, στην αφετηρία  της λογοτεχνικής παραγωγής, βρίσκεται το αίσθημα της έκπληξης. Συνήθως δεν γράφει κανείς για συνηθισμένα και μονότονα πράγματα, αλλά για περίεργα, ασυνήθιστα πράγματα που σε εκπλήσσουν. Και αυτό βιώνω εδώ σ'αυτή την συνοικία.

"Εδώ στο κέντρο της πόλης μπορεί να βγεις έξω στις 11 το βράδυ και μπορούν να σου συμβούν πολλά. Γυρίζεις πίσω στις 2 το πρωί χωρίς να ξέρεις κανείς τι έκανες. Μπορεί να ζήσεις έναν ιδιόρυθμο τρόπο ζωής, σαν τον αδέσποτο σκύλο που γυρνάει δεξιά και αριστερά μέχρι να πεθάνει, ή σαν τον κεραμιδόγατο που πηδάει από σκεπή σε σκεπή."

Ο Gutiérrez μεγάλωσε στο Pinar del Rio, και μετά κατέβηκε στην Αβάνα το 1978 για να σπουδάσει δημοσιογραφία στο Πανεπιστήμιο, προτού βρει δουλειά στο περιοδικό Bohemia. "Μετακόμισα στη συνοικία Centro Habana όταν ήμουν 37 ετών. Στα 44 μου άρχισα να γράφω το βιβλίο Η βρώμικη τριλογία της Αβάνας. Χρειάστηκαν να περάσουν πέντε ή έξι χρόνια μέχρι να νιώσω πραγματικά αυτή τη συνοικία. Με ενδιαφέρουν τα ανθρώπινα όντα στις πιο σκοτεινές τους καταστάσεις. Το αντίθετο δεν με ελκύει, και ούτε ποτέ με ενδιέφερε. Με ενδιαφέρει το πιο σκοτεινό σημείο της ανθρώπινης ύπαρξης. Πιστεύω ότι η ανθρώπινη φύση ξεγυμνώνεται καλύτερα μέσα από όσα προσπαθούμε να κρύψουμε."

Κάποτε είχε δηλώσει σε έναν δημοσιογράφο "το κύριο θέμα στα βιβλία μου είναι η φτώχεια περισσότερο παρά το σεξ." Και δεν φαίνεται να λυπάται καθόλου για την επιλογή του: "Το σεξ έχει έναν πολύ σημαντικό κοινωνικό χαρακτήρα στη ζωή των Κουβανών. Είμαστε ένα μείγμα από φυλές. Λευκοί και Μαύροι, και πιστεύω πως αυτό το μείγμα, αν συνδυαστεί με το ζεστό κλίμα της Κούβας, όπου όλοι φορούν λίγα ρούχα, ενθαρρύνει την ανάλαφρη διάθεση. Είμαστε πολύ εκδηλωτικοί σαν λαός, εκφραζόμαστε παίζοντας με τις λέξεις, με το χορό, με τη μουσική, με τις κινήσεις μας. Συνεχώς εφευρίσκουμε νέα χορευτικά βήματα. Και θεωρώ ότι το σεξ αποτελεί έκφραση αυτής της διάθεσης."

Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο που χαρακτηρίζει το έργο του Gutiérrez είναι η αδράνεια. "Η βρώμικη τριλογία της Αβάνας είναι ένα βιβλίο που προήλθε από αδράνεια," όπως ο ίδιο εξηγεί. "Δούλευα σαν δημοσιογράφος, δούλευα πολύ. Μετά ξαφνικά η χώρα έπεσε σε φοβερή οικονομική κρίση το 1990-91. Το περιοδικό στο οποίο δούλευα, το Bohemia, ήταν εβδομαδιαίας κυκλοφορίας και αναγκάστηκε να κυκλοφορεί μόνο μία φορά το μήνα. Σαν αποτέλεσμα δούλευα μόνο δύο  μέρες το μήνα και τις υπόλοιπες 28 δεν είχα να ασχοληθώ με τίποτα. Σιγά σιγά, χωρίς να το καταλάβω καλά, άρχισα να γράφω τις ιστορίες για το βιβλίο. Συνήθιζα να περνώ τα βράδυα πίνοντας στη συντροφιά γυναικών της Malecón. Την επομένη έγραφα τις εμπειρίες μου σαν ένα είδος μαρτυρίας, σαν ένα ημερολόγιο. Για μερικούς το έργο μου είναι μία ανθρωπολογική μελέτη με θέμα την Centro Habana. Δεν ξέρω ακριβώς... Ίσως να είναι και κάτι από αυτό."