Πέμπτη, 11 Φεβρουαρίου 2010

Orfeu Negro (Black Orpheus), Manha de carnaval

Θυμήθηκα μια καταπληκτική ταινία που είχα δει πολλά χρόνια πριν, σε μια κινηματογραφική λέσχη, και η ιστορία της βασίζεται στο μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης.
Στο μύθο του Ορφέα και της Ευριδίκης οι θεοί επιτρέπουν τελικά στον Ορφέα να πάρει την αγαπημένη του από τον Άδη. Μόνος όρος είναι, στο δρόμο της επιστροφής στον κόσμο των ζωντανών να μη γυρίσει να την κοιτάξει. Ο Ορφέας, ανίκανος να αντισταθεί, γυρίζει για να την δει και την χάνει για δεύτερη φορά.


Μια πτυχή του μύθου είναι αυτή της βασανιστικής επανάληψης της απώλειας:
Ο Ορφέας ουσιαστικά δεν είναι ερωτευτεμένος με την Ευρυδίκη, αλλά με το θάνατό της, με την απουσία της, την οποία επιδιώκει να βιώνει ξανά και ξανά.
Ο Ορφέας βρίσκει γαλήνη μόνο βιώνοντας το δεύτερο χαμό της Ευριδίκης.

Μια άλλη πτυχή του μύθου είναι η σημασία του βλέμματος στον έρωτα.

Η όραση είναι η πιο ερωτική αίσθηση, αφού η απαγόρευσή της επιβάλλεται ως το μόνο ισάξιο αντίτιμο της παράβασης του πιο αμετάκλητου κανόνα όλων: του θανάτου. Ο Ορφέας θα μπορούσε να αγγίξει την Ευριδική αν ήθελε, να την ακούσει, να τη μυρίσει, να την φιλήσει, αλλά δεν έπρεπε να απλώσει το βλέμμα του πάνω της. Και αυτό ήταν το μόνο που ήθελε να κάνει. Και ήθελε τόσο πολύ να το κάνει, που άφησε μια ολόκληρη ζωή μαζί με την Ευριδίκη για μια ματιά που διήρκεσε μια στιγμή. Το αντικείμενο του πόθου είναι το αντικείμενο που θέλουμε να ατενίζουμε, που εποφθαλμιούμε ακόμα κι όταν είναι δικό μας.

Στη συγκεκριμένη ταινία βρισκόμαστε  στο Rio de Janeiro.
Χρόνος 1950, καρναβάλι.
Ο Ορφέας παίζει το νέο του τραγούδι ενώ η Ευρυδίκη χορεύει....