Σάββατο, 6 Φεβρουαρίου 2010

ΜΙΑ ΜΙΚΡΗ ΟΡΓΙΣΜΕΝΗ ΜΕΛΙΣΣΑ (Alda Merini)


Έζησε δεκαεπτά χρόνια σε ψυχιατρείο, ύμνησε τον έρωτα και την τρέλα, προτάθηκε από τη Γαλλική Ακαδημία για το Νόμπελ Λογοτεχνίας και πέθανε φτωχή. Ένας σπάνιος συνδυασμός, που φέρει το όνομα Άλντα Μερίνι. Γεννήθηκε το 1931 στο Μιλάνο κι άρχισε να γράφει στίχους από μικρή. Ένα από τα πρώτα της ποιήματα το αφιέρωσε στον θρυλικό τραπεζίτη Ενρίκο Κούτσια. "Μια μέρα τον συνάντησα στον δρόμο και του είπα: ΄΄Πεινάω΄΄. Εκείνος απάντησε: ΄΄Καλό σημάδι΄΄. Και απομακρύνθηκε". Η πρώτη της συλλογή κυκλοφόρησε το 1953 με τίτλο "Η παρουσία του Ορφέα".
Οκτώ χρόνια μετά την έκλεισαν σε άσυλο.

"Γεννήθηκα προορισμένη να υποφέρω. Ευχόμουν να πεθάνω. Αλλά η ζωή ήταν σκληρή: με άφησε να επιβιώσω".

Ο σύζυγός της λεγόταν Έτορε Καρνίτι και ήταν ένας άνδρας ζηλιάρης και άπιστος. Μια νύχτα που γύρισε στο σπίτι μυρίζοντας άρωμα μιας άλλης γυναίκας, η Άλντα άρπαξε μια καρέκλα και του την έσπασε στο κεφάλι. Εκείνον τον πήραν στο νοσοκομείο, εκείνη την έστειλαν στο Πάολο Πίνι, το παλιό ψυχιατρείο του Μιλάνου, και τις τέσσερις κόρες τους τις έδωσαν σε τρεις οικογένειες. «Ο τόπος είχε τρόμο, μίσος, σκοτάδι και θάνατο, ήταν η ίδια η κόλαση του Δάντη, αλλά έκανα φίλους. Αυτό ήταν το δικό μου βραβείο Νόμπελ». Της έκαναν 37 ηλεκτροσόκ. "Το ότι βγήκα ζωντανή ήταν θαύμα. Εκεί έμπαινες για να πεθάνεις".

"Είμαι μια μικρή οργισμένη μέλισσα.  Μ΄ αρέσει να αλλάζω χρώμα.  Μ΄ αρέσει να αλλάζω μέγεθος".

Κάπνιζε 70 με 80 τσιγάρα την ημέρα και μέχρι το τέλος έλεγε ότι το τσιγάρο της χάριζε ζωή.
Φορούσε πάντα ένα μαργαριταρένιο κολιέ, αλλά έζησε και πέθανε φτωχή από προσωπική της επιλογή. "Η ποίηση", έλεγε, "γεννιέται από τη γλύκα και τον έρωτα. Οι αλήθειες έρχονται σε μένα από τα όνειρα, οι νεκροί με επισκέπτονται".
Ήταν θρήσκα και παγανίστρια. "Ήμουν πάντα μια μεγάλη αμαρτωλή και δεν μετανιώνω για τίποτα", είπε σε μια συνέντευξη που έδωσε το 2006 στη "Ρεπούμπλικα". "Δεν πάω στην Εκκλησία για να μουρμουράω, αλλά ο Θεός είναι εδώ μαζί μου. Οσμίζομαι τη μυρωδιά του. Δύο πράγματα με πείθουν για την ύπαρξή του: ότι δεν ελέγχω τη θέλησή μου κι ότι τον Ειρηνικό Ωκεανό δεν μπορεί να τον έφτιαξαν οι επιστήμονες".

"Οι ποιητές εργάζονται τη νύχτα/ όταν ο χρόνος δεν τους βιάζει/ τότε που σβήνει ο θόρυβος του πλήθους/ και φτάνει το λιντσάρισμα των ωρών στο τέλος" (μετάφραση Α. Σελλενίδη).
Πέθανε την Κυριακή 1/11/2009 από όγκο στα κόκαλα. Όπως είπε ο Ντάριο Φο, ήταν μια μοναχική γυναίκα που ήξερε να συνυπάρχει με τους άλλους.

Donna di Picche
Ti aspetto ogni giorno
mi spengo poco per volta
e ho dimenticato il tuo volto.
Mi chiedono se la mia disperazione
sia pari alla tua assenza
no, è qualcosa di piu' :
è un gesto di morte fissa
che non ti so regalare.

Ντάμα Μπαστούνι
Σε περιμένω κάθε μέρα
Σβήνω κάθε φορά και λίγο λίγο
Κι έχω το πρόσωπό σου ξεχάσει.
Με ρωτούν αν η δική μου απελπισία
Ισούται με την δική σου απουσία
Κι όμως, είναι κάτι τις περισσότερο:
Είναι μια χειρονομία θανάτου ασάλευτου
Που δεν ξέρω να σου προσφέρω.

Il testamento
Se mai io scomparissi
presa da morte snella,
costruite per me
il piu' completo canto della pace!
Chè, nel mondo, non seppi
ritrovarmi con lei,serena, un giorno.
Io non fui originata
ma balzai prepotente
dalle trame del buio
per allacciarmi ad ogni confusione.
Se mai io scomparissi
non lasciatemi sola;
blanditemi come folle!

( da Fiori di Poesia)

Η Διαθήκη
Αν ποτέ μου χαθώ
Αρπαγμένη από Χάρο λυγερό,
Ιστορήστε για μένα
Το πιο ολοκληρωμένο άσμα της ειρήνης!
Τί δεν κατάφερα στον κόσμο
Να βρεθώ - με γαλήνη - ούτε μέρα μαζί της.
Εγώ δεν υπήρξα από καταγωγής,
Ξεπήδησα με θράσος
Από τα υφάδια του σκότους.
Για να δεθώ θηλυκωτά με κάθε παραζάλη.
Αν ποτέ μου πεθάνω
Μην μ΄ αφήσετε μόνη:
Καλοπιάστε με σαν αλλοπαρμένη.

(Άλντα Μερίνι, Άνθη Ποιήσεως)

La Terra Santa
Io sono certa che nulla piu' soffochera' la mia rima, il silenzio l'ho tenuto chiuso per anni nella gola come una trappola da sacrificio, è quindi venuto il momento di cantare una esequie al passato.

Οι μεταφραστικές απόπειρες (= tentativi di traduzione)

Οι Άγιοι Τόποι
Είμαι βεβαία πως τίποτα πια δεν θα πνίξη την ρίμα μου, την σιωπή την έχω αμπαρώση για χρόνια στο λαιμό μου σαν μια παγίδα προς θυσία, ήλθε επομένως ο καιρός να ψάλω μια νεκρώσιμη ακολουθία του παρελθόντος.

(Μετάφραση: Αλέξανδρος Σελλενίδης)